Έρευνες

Οι αρχαιότητες του νησιού των Αντικυθήρων είναι γνωστές από τον δέκατο ένατο αιώνα, ενώ συγκεκριμένη αναφορά σε αυτές κάνει ο ριζοσπάστης Κεφαλλονίτης Ηλίας Ζερβός-Ιακωβάτος στα απομνημονεύματά του 5.

Στη συνέχεια, το 1888 η έρευνα που διενήργησε ο Βαλέριος Στάης6 αποκάλυψε την ενεπίγραφη βάση αγάλματος που ανέφερε την προσφορά στον «Αἰγιλιέα» Ἀπόλλωνα από τον Ἀριστομένη Ἀριστομήδους, Θετταλό ἐκ Φερῶν και από τον Νίκων(α) Κηφισοδώρου, Ἀθηναῖο. Ο Στάης υπέθεσε λανθασμένα ότι το οχυρό στο νησί κατασκευάστηκε από τους Αθηναίους κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, στα τέλη δηλαδή του 5ου αι. π.Χ.7.

Το 1961, ο Richard Hope-Simpson8 , με κριτήριο την ύπαρξη μερικών τμημάτων του τείχους «πολυγωνικής» δόμησης, χωρίς να εισέλθει σε ιστορική ερμηνεία, χρονολόγησε την κατασκευή του οχυρού σε δύο φάσεις, μια πρώτη κατά την οποία κατασκευάστηκε μόνο η «Ακρόπολη» στις αρχές του 5ου αι. π.Χ. και μια δεύτερη, κατά την οποία επενδύθηκε με ισοδομικό τρόπο το δυτικό τείχος της και, την ίδια εποχή, οχυρώθηκε όλος ο οικισμός. Τα αρχαιολογικά και ανασκαφικά δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν ωστόσο τις παραπάνω δύο υποθέσεις. Ο πολυγωνικός τρόπος δόμησης είναι «ακατάστατος», όπως συνηθίζεται συχνά κατά ύστερα κλασικά και τα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια και επιβάλλεται από το υλικό του χώρου, ενώ από τα κινητά ευρήματα δεν προκύπτει καμιά ένδειξη κατοίκησης πριν από το τρίτο τέταρτο του 4ου αι. π.Χ.

Κινητά επιφανειακά ευρήματα των Ελληνιστικών, των πρώιμων και, μετά από διακοπή, των μέσων Βυζαντινών χρόνων και τέλος, των ύστερων χρόνων της Βενετοκρατίας έχουν εντοπισθεί στο νησί με την επιφανειακή έρευνα που διενεργήθηκε από το Καναδικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο και την ΚΣΤ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων9.

1Πλούταρχος Κλεομ. 31 και 32, Κλαύδιος Πτολεμαίος Γεωγραφία ΙΙΙ 14,45, Πλίνιος Ι4, 57
Curtius Rufus III 9,3, IV 1,36
2Τσαραβόπουλος Άρης, Η επιγραφή IG V 1, 948 και οι ενεπίγραφες μολυβδίδες του Κάστρου των Αντικυθήρων, ΗΟΡΟΣ 17(2004-2009)327-348 (330 κ.ε.). A detailed English summary (with wrong illustration captions and wrong title) in Gdanskie Studia Archeologiczne (GSA) 2(2012)207-220
3N. Sekunda, “The Date and Circumstances of the Construction of Phalasarna’s Fortifications”,
HOROS 17-20 (2004-09)595-600 (598 κ.ε.)
4Πλούταρχος ό.π.
5Ιακωβάτος, Ηλίας Ζερβός, Ἡ επὶ τῶν Ἀντικυθήρων αἰχμαλωσία μου καί ἡ τῶν συναιχμαλώτων μου, 1857 (2η εκδ. Αθήνα 1972)
6Στάης ΑΔ 5, 1889, 232 αρ. 42-44 και 237-242.
7Ό.π.
8Waterhouse, H. & Hope Simpson, R., Prehistoric Laconia, Part II. BSA, 56(1961) 160-163
9Bewan, A., Conolly J., Tsaravopoulos A., The fragile communities of Antikythera, Archaeology International, Institute of Archaeology, London, 10(2006-7)32-36, Bevan, A. and Conolly, J., Mediterranean Islands, Fragile Communities and Persistent Landscapes: Antikythera in Long-term Perspective, Cambridge (Cambridge University Press), 2013.

1Πλούταρχος Κλεομ. 31 και 32, Κλαύδιος Πτολεμαίος Γεωγραφία ΙΙΙ 14,45, Πλίνιος Ι4, 57
Curtius Rufus III 9,3, IV 1,36
2Τσαραβόπουλος Άρης, Η επιγραφή IG V 1, 948 και οι ενεπίγραφες μολυβδίδες του Κάστρου των Αντικυθήρων, ΗΟΡΟΣ 17(2004-2009)327-348 (330 κ.ε.). A detailed English summary (with wrong illustration captions and wrong title) in Gdanskie Studia Archeologiczne (GSA) 2(2012)207-220
3N. Sekunda, “The Date and Circumstances of the Construction of Phalasarna’s Fortifications”,
HOROS 17-20 (2004-09)595-600 (598 κ.ε.)
4Πλούταρχος ό.π.
5Ιακωβάτος, Ηλίας Ζερβός, Ἡ επὶ τῶν Ἀντικυθήρων αἰχμαλωσία μου καί ἡ τῶν συναιχμαλώτων μου, 1857 (2η εκδ. Αθήνα 1972)
6Στάης ΑΔ 5, 1889, 232 αρ. 42-44 και 237-242.
7Ό.π.
8Waterhouse, H. & Hope Simpson, R., Prehistoric Laconia, Part II. BSA, 56(1961) 160-163
9Bewan, A., Conolly J., Tsaravopoulos A., The fragile communities of Antikythera, Archaeology International, Institute of Archaeology, London, 10(2006-7)32-36, Bevan, A. and Conolly, J., Mediterranean Islands, Fragile Communities and Persistent Landscapes: Antikythera in Long-term Perspective, Cambridge (Cambridge University Press), 2013.